تحلیل رشد بیمههای زندگی در سال۱۴۰۴؛ بیمهگذاران جدید یا سرمایهگذاران جدید؟
بیمههای زندگی به عنوان یکی از محصولات بیمهای ارزشمند برای محافظت از آینده خانوادهها، در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه اقشار مختلف قرار گرفته است اما با افزایش آگاهی مردم نسبت به مزایا و اهمیت این نوع بیمهها، شاهد تغییراتی در رفتار سرمایهگذاران و بیمهگذاران بودهایم و همین امر موجب رشد ناگهانی سهم این بیمه ها در پرتفوی صنعت بیمه شده است. برای بررسی بهتر عواملی که موجب رشد ضریب نفوذ بیمههای زندگی در کشور شدهاند و همچنین نقش بیمهگذاران جدید در این فرایند با ” عباس رنجبر کلهرودی ” فعال و کارشناس مجرب بیمه های زندگی گفتوگویی انجام دادیم که در ادامه میخوانید.
*گزارشهای آماری حاکی از رشد قابلتوجه سهم بیمههای زندگی از پرتفوی کل صنعت در سال ۱۴۰۴ است. به نظر شما این رشد لزوماً نشاندهنده رشد ضریب نفوذ این رشته در بین مردم است یا طرحهای متنوع سرمایهگذاری اعم از طلا و بورس موجب ترغیب مردم برای خرید بیمههای زندگی شده است؟
اگر بخواهم پاسخ کوتاه و کلی به این سؤال بدهم، پاسخ بخش اول سوال خیر و پاسخ بخش دوم تا حدودی خواهد بود. اما به نظر من موضوع رشد قابلتوجه حق بیمههای زندگی در سال ۱۴۰۴ بسیار مهم است و نیاز به توضیح بیشتری دارد که سعی میکنم به آن بپردازم.
در سالهای اخیر تغییرات عمدهای در ساختار کلان اقتصادی و بازارهای مالی کشور روی داده است که این تغییرات، مدل سنتی کسب کار بیمههای زندگی و رفتار بیمهگذاران این رشته را بهشدت تحتتأثیر خود قرارداده و باعث شده است که ارتباط بیمههای زندگی اندوخته دار با بازارهای مالی بیشتر و موضوع سرمایهگذاری و شفافیت آن اهمیت بیشتری پیدا کند.
از سوی دیگر با تصویب آییننامه ۱۰۷ بیمههای زندگی و ورود شرکتهای تخصصی بیمههای زندگی و همزمان ارائه طرحهای جدید بیمهای با تلفیقی از بیمه و انواع صندوقهای سرمایهگذاری و همچنین بهکارگیری فناوریهای جدید در این حوزه، موجبات رونق صدور بیمههای زندگی متصل به صندوقها (بیمههای یونیت لینک) بیشازپیش فراهم شده است .
خوشبختانه آمار عملکرد صنعت بیمه در رشته بیمههای زندگی، بهغیراز یکی دوسال، در دهههای اخیر روبهافزایش بوده است اما سرعت این افزایشها کند و مبلغ و سهم آن نسبتاً اندک بوده است اما آمار سال گذشته هم در حجم حق بیمه صادره و وصولی و هم در ایفای تعهدات مالی بیمههای زندگی (خروجیها) نشاندهنده تغییراتی در عملکرد بیمههای زندگی است که در سنوات گذشته سابقه نداشته است و این تحولات را میتوان به فال نیک گرفت .
اما علیرغم آنچه گفته شد، واقعیتهایی نیز وجود دارد که نشان میدهد رشد حق بیمه در بیمههای زندگی در سال ۱۴۰۴ بیش از آنکه ناشی از افزایش نفوذ اجتماعی بیمههای زندگی و ضریب نفوذ آن باشد، بهاحتمال زیاد حاصل توسعه محصولات سرمایهگذاریمحور بهویژه بیمههای زندگی متصل به دارایی است و انتساب آن به افزایش ضریب نفوذ بیمه صحیح به نظر نمیرسد و تأمل بیشتری را طلب میکند.
نکته اول اینکه علیرغم افزایش میزان حق بیمه، تعداد بیمهگذاران و تعداد بیمهنامههای زندگی افزایش نیافته؛ بلکه در حدود ۲۶درصد هم کاهشیافته است که بر مبنای گزارش تحلیلی آمار عملکرد بازار بیمه از طرف بیمه مرکزی ج.ا.ا “در بیمههای زندگی نیز به دلیل تورم سال گذشته ناشی از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، فروش بیمههای خرد در بیمههای زندگی کاهش محسوسی داشته و علیرغم رشد بسیار قابلملاحظه در بیمههای زندگی متصل به دارایی که از نظر حق بیمه تولیدی، رکوردی بینظیر در صنعت بیمه برجای گذاشته است، اما از نظر تعداد بیمهنامه صادره با کاهش یکدرصدی مواجه شده است.”
دوم اینکه، مبالغ خروجی تحت عناوین بازخرید، برداشت، سررسید و… (بهاصطلاح خسارت) رشد بسیار زیادی داشته است و در مواردی از میزان ورودی بیشتر بوده است و نشان میدهد بخشی از بیمهگذاران باانگیزه سرمایهگذاری کوتاهمدت و یا استفاده از برخی مزیتها و معافیتهای دیگر وارد این بازار شدهاند.
سوم اینکه میزان افزایش پورتفوی بیمههای زندگی در سال ۱۴۰۴ در شرکتهای بیمه، همگن نبوده است. حجم زیادی از آن متوجه یک شرکت تخصصی بوده و تعمیم آن به کل صنعت، صحیح به نظر نمیرسد.
چهارم اینکه در رفتار اجتماعی مردم و نیازهای بیمهای آنان تغییر خاصی در سال ۱۴۰۴ مشاهده نمیشود و یا بهعبارتدیگر شواهد روشنی مبنی بر وابستگی میزان افزایش گسترده تقاضای بیمهای جامعه متناسب با رشد حق بیمههای زندگی قابل مشاهده نیست.
پنجم اینکه این افزایش در حجم مبالغ حق بیمه در محصولات متصل به دارایی اتفاق افتاده و صرفاً دغدغههای مالی را پوشش داده و به نظر میرسد افزایش حجم حق بیمه در سایر انواع بیمههای زندگی از جمله بیمه مستمری معنادار نیست.
*این تهدید وجود دارد که افرادی که صرفاً با نگاه سرمایهگذاری و باتوجهبه تبلیغات جذاب، اقدام به خرید بیمههای زندگی کنند، پس از مدتزمان کوتاهی برای کسب سود بیشتر اقدام به بازخرید بیمهنامه و خروج از این بازار کنند. به نظر شما در این شرایط راهکار مناسب چیست؟
در بیمههای متصل به دارایی ورود و خروج مکرر به بخش سرمایهگذاری بیمهنامه امری طبیعی و لازمه این نوع بیمهنامه و مشتریان است. شاید راحتترین و در دسترسترین راهکار در این نوع بیمهنامهها آن باشد که شرکتهای بیمه بر افزایش جذابیت پوششهای بیمهای بیمهنامه، مشوقهای ماندگاری بیشتر بیمهنامه و… تمرکز داشته باشند.
*در شرایط تورمی که مردم تمایل کمتری برای خرید بیمههای زندگی دارند، شرکتهای بیمه چگونه می توانند این بازار را گسترش دهند؟
توصیه صاحبنظران در این باره آن است که در شرایط تورمی بیمهنامههای متصل به طلا، ارز، مسکن و مواردی ازاینقبیل، میتواند تا حدود زیادی اثرات تورم را کاهش دهد و بیمهگذار دیگر نگران کاهش ارزش حق بیمه پرداختی و ذخیره بیمهنامه خود در طولانیمدت نیست. بنده باتوجهبه شرایط کنونی جامعه و روند سالمندی جمعیت و اوضاع نامطلوب صندوقهای بازنشستگی، سخن پیتر دراکر (Peter Drucker)، بنیانگذار مدیریت مدرن را یادآور میشوم که میگوید: ” بیمه زندگی از طریق فراهمآوردن حمایت مالی در مقابل خطر عمده قرن هجدهم و نوزدهم، یعنی خطر مرگ زودرس، بهصورت بزرگترین صنعت مالی آن قرن درآمد و به مدت بیش از ۱۵۰ سال با حفظ سودآوری خود در سراسر جهان، گسترش یافت. ممکن است بیمههای بهشرط حیات (مستمری) بهدرستی بهصورت سودآورترین صنعت مالی عمده قرن آینده درآید.”
توصیه میکنم شرکتهای بیمه توجه بیشتری به بیمه مستمری و بیمه مستمری مکمل داشته باشند. زیرا اگرچه رشد اخیر بیمههای زندگی عمدتاً تحتتأثیر محصولات سرمایهگذاری محور بوده است، اما تحولات جمعیتی کشور نشان میدهد که در افق بلندمدت، توسعه بیمههای مستمری و مستمری مکمل میتواند به یکی از مهمترین حوزههای رشد صنعت بیمه تبدیل میشود.//
