نقشه راه بازار برق؛ از کاهش تصدیگری دولت تا تعمیق نقش بورس انرژی ایران
نشست هماندیشی وزارت نیرو و بورس انرژی ایران با حضور جمعی از مدیران کل و معاونان وزارت نیرو و بورس انرژی برگزار شد و الزامات توسعه بازار برق در این جلسه مورد بررسی قرار گرفت. مدیران کل و معاونان وزارت نیرو، مدیرعامل بورس انرژی ایران، مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران، معاونان شرکت توانیر و به علاوه فعالان بخش خصوصی در حوزه برق از جمله حاضران این نشست بودند.
به گزارش عایدی آنلاین به نقل از مدیریت ارتباطات بورس انرژی ایران، در ابتدای این نشست که به میزبانی بورس انرژی برگزار شد؛ محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، با تاکید بر اینکه بازار برق نیازمند ارادهای جدی و تصمیمات واقعبینانه است، کاهش مداخله دولت، تقویت منطق بازار، رفع چالش نقدینگی صنعت برق و توسعه سازوکارهایی نظیر بازار تابلوی برق سبز و گواهی انرژیهای تجدیدپذیر را از مهمترین الزامات اصلاح و توسعه این بازار عنوان کرد.
*حرکت به سمت بورس انرژی تکلیف قانونی و ضرورت اجتنابناپذیر وزارت نیرو است
در ادامه صحبتهای مدیرعامل بورس انرژی، ماشاالله تابع جماعت، مشاور وزیر نیرو و مدیرکل حوزه وزارتی وزارت نیرو، با تاکید بر لزوم توسعه بورس انرژی گفت: حرکت به سمت بورس انرژی یک تکلیف قانونی و در عین حال ضرورتی اجتنابناپذیر است که باید با جدیت دنبال شود.
وی با اشاره به ظرفیتهای بازار انرژی اظهار کرد: بازار انرژی، بازاری بزرگ و دارای عمق است و تشدید ناترازی انرژی، نیاز به توسعه و استفاده از ظرفیتهای این بازار را بیش از پیش آشکار کرده است. در این مسیر، لازم است از نگاه تصدیگری فاصله بگیریم.
مدیرکل وزارتی وزارت نیرو با تشریح رویکردهای کلان این وزارتخانه افزود: دو رویکرد مهم وزارت نیرو، اصلاح ساختار و دوری از تصدیگری است؛ بهگونهای که دولت صرفا بر وظایف اصلی خود یعنی تنظیمگری و سیاستگذاری متمرکز شود. رویکرد دوم نیز اصلاح ساختار در حوزه آب و برق است که بهطور جدی در دستور کار وزارت نیرو قرار دارد.
تابع جماعت در ادامه، محورهای همکاری وزارت نیرو با بورس انرژی را تشریح کرد و گفت: توسعه بازار انرژی، نخستین محور بوده و یک وظیفه قانونی محسوب میشود که در عین حال بهترین ابزار برای مدیریت به شمار میآید. از سوی دیگر، بورس انرژی باید بهعنوان ابزار توسعه مورد استفاده قرار گیرد، چرا که دولت منابع بودجهای کافی را برای اجرای پروژهها در اختیار ندارد.
وی با اشاره به لزوم تعمیق ابزارهای مالی در بورس انرژی تصریح کرد: در این راستا باید به ابزارهایی همچون گواهی ظرفیت و گواهی صرفهجویی عمق بیشتری داده شود. در حال حاضر، حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان پروژه ناتمام در حوزه آب وجود دارد که میتوان با طراحی سازوکارهای مناسب و استفاده از ابزارهای بازار سرمایه، از جمله گواهی ظرفیت برق، به تامین مالی و تکمیل این پروژهها کمک کرد.
مدیرکل حوزه وزارتی وزارت نیرو در پایان با اشاره به چالشهای حوزه آب گفت: در بخش آب نیز با تمرکز بر صرفهجویی، بهینهسازی مصرف و کاهش هدررفت از طریق نشتیابی و با بهرهگیری از ظرفیتهای بازار انرژی، میتوان اقدامات مؤثر و پایداری را به اجرا گذاشت.
امنیت شبکه برق، شرط اساسی توسعه بازار معاملات انرژی
در ادامه این نشست، اردشیر مذکوری، مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران، با اشاره به گسترش فناوری در سطح جهان گفت: با توسعه تکنولوژی، تقاضا برای انرژی بهویژه در حوزه برق در حال افزایش است و بر اساس آمارهای جهانی، یک گفتمان جدید در این حوزه در حال شکلگیری است.
وی با بیان اینکه عملکرد سیستم انرژی کشور بر اساس شاخصها رضایتبخش نبوده است، افزود: در این حوزهها عمدتا با نگاهی صرفا فنی و مهندسی مواجه بودهایم، در حالی که مدیریت بازار و حکمرانی انرژی نیازمند رویکردی فراتر از نگاه مهندسی است.
مدیرعامل مدیریت شبکه برق ایران با تاکید بر نقش امنیت شبکه در بازار انرژی تصریح کرد: اولویت و هدف ما در مدیریت شبکه برق، ایجاد بازاری امن برای انجام معاملات است و تمامی مبادلات باید در چارچوب حفظ امنیت شبکه صورت گیرد، چرا که منافع تمامی ذینفعان در گرو امنیت بازار است.
مذکوری هماهنگی کامل بازار با امنیت شبکه را یک اصل اساسی دانست و گفت: بازار برق در حوزه مدیریت شبکه تعریف میشود و همین هماهنگی با مدیریت شبکه، مؤید صحت این رویکرد است.
وی شفافیت اطلاعات را از دیگر الزامات توسعه بازار برق برشمرد و اظهار کرد: آمادگی داریم با هدف ایجاد بازاری شفاف، فرآیندها را تسهیل کرده و شفافیت معاملات را در بازار برق ارتقا دهیم.
مدیرعامل مدیریت شبکه برق ایران خبر داد که در آینده ۱۲ میلیون مشترک اضافه خواهد شد و در راستای آن تقاضای خوبی در بورس انرژی شکل خواهد گرفت، گفت: برای توسعه بورس انرژی نیاز به زیرساخت است که یکی از این اقدامات میتواند معاملات آنلاین برای خرید و فروش باشد.
مدیرعامل مدیریت شبکه برق ایران با اشاره به وجود قوانین و خطمشیهای مناسب در این حوزه خاطرنشان کرد: چالش اصلی، شکاف اجرایی و نحوه اجرای قوانین است که امیدواریم در نشستها و تعاملات تخصصی، موانع موجود برطرف شود، چرا که همه ذینفعان این حوزه در یک مسیر در حال حرکت بوده و بر یک کشتی قرار دارند.
به اقدامات انجامشده برای تعمیق بازار تصریح کرد: در سال جاری، بهمنظور افزایش عمق این تابلوها، توجه به بازیگران سمت تقاضا نیز در دستور کار قرار گرفت و اقدامات لازم در این زمینه انجام شد.
اسدی با تاکید بر نقش ساتبا در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر اظهار کرد: هدف اصلی ساتبا، رونق احداث نیروگاههای تجدیدپذیر است و با مسیری که در پیش گرفته شده و با کمک بورس انرژی، میتوان اقدامات بسیار موثری در حوزه انرژی کشور انجام داد.
وی در ادامه به موضوع تامین مالی اشاره کرد و گفت: در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ امکان انتشار اوراق سلف فراهم نشد، اما خوشبختانه در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ با همکاری سازمان بورس و اوراق بهادار، انتشار این اوراق محقق شد.
معاون برنامهریزی و اقتصادی توانیر همچنین از افزایش قابل توجه اسناد خزانه خبر داد و افزود: میزان اسناد خزانه در سال گذشته ۱۹ هزار میلیارد تومان بود که این رقم در سال جاری به ۶۰ هزار میلیارد تومان افزایش یافت. بخش نخست این منابع که حدود ۱۹ همت بود، تخصیص داده شد و عمده آن به نیروگاهها اختصاص پیدا کرد.
اسدی با اشاره به مطالبات توانیر تصریح کرد: در حال حاضر حدود ۱۱۰ هزار میلیارد تومان مطالبات از مشترکان وجود دارد که نزدیک به ۷۰ هزار میلیارد تومان آن به بخش صنعت بازمیگردد. این موضوع از سوی رئیسجمهور نیز مطرح شده و با همراهی وزارت صنعت، معدن و تجارت، بهطور جدی پیگیر وصول این مطالبات هستیم تا بتوانیم هم بازار بورس انرژی را تقویت کنیم و هم بدهیها را پرداخت کنیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد که افزایش تعرفه برق، تنها راهکار رفع ناترازی نیست و باید مجموعهای از راهکارها بهصورت همزمان دنبال شود؛ در این میان، بورس انرژی میتواند نقشی اساسی و تعیینکننده ایفا کند./
